محمد رياض

سخن مدير وپيشگفتار 12

احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )

متعدد ( ساختن راه‌ها ، حفر چاه‌ها و . . . ) به تشويق يا زير نظر أو تحقق مىيابد . 2 - قبول مسئوليت زن وفرزند به وسيلهء سيد نيز نشان مىدهد كه تصوف در نظر أو به معنى ترك دنيا ورهبانيت نيست . چنانكه نوشته‌هاى وى - خصوصا در قسم دوم وسوم از باب چهارم ذخيرة الملوك - تاكيدى ديگر است بر اين امر ودر خلال آن مىتوان تكاليف انسان در خانوادهء خويش را برمبناى فرهنگ اسلامى إيراني سيد دريافت . 3 - اهتمام در انجام فرايض وعبادات واجب ومستحب نيز در زندگى سيد كاملا مشهود است ونوشته‌هاى أو هم اعتقاد سرسخت وى در اين مورد را مسجل مىدارد . 4 - نظارت بر حسن ادارهء جامعه وكوشش براي اصلاح أمور واجراى احكام الهى در صحنهء اجتماع نيز مسئوليتى است كه سيد عنايت جدى به آن داشته ودر اين مورد هم تنها به نصايح نرم وملايم اكتفا نمىكرده وبلكه در بسيارى جاها - خصوصا در برابر قدرتمندان - لحنى تند وتيز وآمرانه را برمىگزيده است . در نامه‌اى خطاب به يك شاه مىنويسد كه در روز قيامت « كار پادشاه وحاكم از همه سخت‌تر است زيرا كه هركسى را از أحوال وى پرسند وحاكم را از أحوال جهانيان خواهند پرسيد اگر در آنروز توقع عفو وغفران‌دارى از آنحضرت ، امروز با بندگان أو بعدل واحسان معامله كن واين وقتي ميسر شود كه پيران رعايا را چون فرزند باشى وجوانان را چون برادر وطفلان را چون پدر ومظلومان را ناصر وظالمانرا قامع وفاجران را فاضح وتايبان را ناصح ومطيعان را معين ودر قول صادق ودر عهد واثق ودر نعمت شاكر ودر محنت صابر ودر عمل مخلص ودر رفعت متواضع ودر جمال پارسا . اى عزيز ! پادشاه امين ووكيل وخزانه‌دار حقست بر تو باد كه در